Het nieuwe consumentenrecht toegelicht

Het nieuwe consumentenrecht toegelicht

Op 13 juni 2014 gaat de Implementatiewet Richtlijn Consumentenrechten in. Deze wet implementeert de Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad betreffende consumentenrechten. Deze richtlijn harmoniseert het consumentenrecht binnen de EU. De richtlijn is van belang voor consumenten en vrijwel alle handelaren die zaken doen met consumenten. In deze bijdrage wordt het nieuwe consumentenrecht in grote lijnen toegelicht.

De Implementatiewet voert per 13 juni 2014 de artikelen 230g tot en met 230z van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (‘BW’) in. Gelijktijdig wordt de oude Colportagewet ingetrokken en worden enkele bepalingen in Boek 7 gewijzigd. Het nieuwe consumentenrecht is van toepassing op overeenkomsten waarbij een handelaar aan een consument roerende zaken (inclusief elektriciteit en gas) of diensten levert. Daarbij maakt de wet onderscheid tussen:

  • overeenkomsten met de consument die niet buiten de verkoopruimte of op afstand worden gesloten, zoals een overeenkomst die ‘gewoon’ in een winkel wordt gesloten;
  • de overeenkomst met de consument die op afstand wordt gesloten door middel van het gebruik van een communicatiemiddel op afstand, zoals telefonisch, via de e-mail of via een website of webshop;
  • de overeenkomst met de consument die buiten de verkoopruimte wordt gesloten, zoals op straat of aan de deur; en
  • de overeenkomst met de consument die buiten de verkoopruimte of op afstand wordt gesloten inzake financiële producten en financiële diensten (deze categorie wordt in deze bijdrage niet behandeld).

Het nieuwe consumentenrecht is echter niet van toepassing op alle overeenkomsten met consumenten. In het nieuwe artikel 6:230h BW staat toegelicht in welke gevallen de bepalingen van het nieuwe consumentenrecht geen toepassing vinden. Een aantal van de daarin opgenomen uitzonderingen zijn overeenkomsten:

  • die buiten de verkoopruimte zijn gesloten en waarvan de verbintenis een waarde van ten hoogste € 50,= heeft;
  • met betrekking tot het verlenen van gezondheidsdiensten aan patiënten;
  • aangaande het doen ontstaan, het verkrijgen of het overdragen van onroerende zaken of rechten daarop;
  • tot verhuur van woonruimte;
  • en overeenkomsten die executoriale verkopen betreffen.
Informatieplicht

Bij alle overeenkomsten die de handelaar met de consument sluit en die onder de reikwijdte van het nieuwe consumentenrecht vallen, heeft de handelaar een informatieplicht ten overstaan van de consument. In artikel 6:230l BW staat welke informatie moet worden verstrekt, waaronder bijvoorbeeld de identiteit van de handelaar, zijn klachtenbeleid en de kenmerken van het object van de overeenkomst.

Daarnaast moet de handelaar aanvullende informatie aan de consument verstrekken wanneer sprake is van een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte. De in dat geval te verstrekken informatie wordt in artikel 6:230m BW genoemd en heeft onder andere betrekking op de wijze van verzending, verzendkosten en kosten voor communicatiemiddelen op afstand.

De door de handelaar te verstrekken informatie moet steeds duidelijk en begrijpelijk zijn. Bij overeenkomsten op afstand moet deze verstrekt worden op een wijze die passend is voor de gebruikte middelen voor communicatie op afstand. Bij overeenkomsten buiten de verkoopruimte moet de informatie schriftelijk worden verstrekt of – als de consument daarmee instemt – op een andere duurzame gegevensdrager.

Het herroepingsrecht

De consument die een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte aangaat, heeft in veel gevallen een herroepingsrecht. Het herroepingsrecht houdt in dat de consument het recht heeft om binnen veertien dagen de overeenkomst zonder opgave van redenen te ontbinden. Die termijn gaat lopen vanaf het moment waarop de overeenkomst is gesloten, of – indien een zaak wordt geleverd – het moment waarop de consument de zaak ontvangt. De consument is niet aansprakelijk voor of kosten verschuldigd door de uitoefening van zijn herroepingsrecht.

Consument over het herroepingsrecht informeren

De handelaar moet in het kader van zijn verplichting om informatie aan de consument te verstrekken, de consument erop wijzen dat hij een dergelijk herroepingsrecht heeft. Doet de handelaar dat niet, dan gaat de termijn voor ontbinding pas lopen op het moment dat de handelaar de consument alsnog over zijn herroepingsrecht informeert, maar niet later dan twaalf maanden na het sluiten van de overeenkomst c.q. nadat de consument de zaak in ontvangst nam. Het is dus van belang om na te gaan of een consument een herroepingsrecht heeft en zo ja, om de consument daarop te wijzen.

Bij het informeren van de consument over het herroepingsrecht, zal de consument ook moeten worden geïnformeerd over het modelformulier voor herroeping, zoals dat als bijlage I, deel B bij de richtlijn is gevoegd. Een link naar de richtlijn (en het formulier) is onderaan deze bijdrage geplaatst.

Herroepingsrecht: hoe en wat zijn de gevolgen?

Maakt een consument gebruik van zijn herroepingsrecht, dan moet hij dat ondubbelzinnig aan de handelaar verklaren. Alleen de geleverde zaak retourneren is niet genoeg. De consument moet daarna de geleverde za(a)k(en) – indien van toepassing – binnen veertien dagen retour zenden. De handelaar moet op zijn beurt onverwijld, maar uiterlijk binnen veertien dagen nadat de consument gebruik heeft gemaakt van zijn herroepingsrecht, alle betalingen inclusief leveringskosten aan de consument vergoeden. De handelaar mag daarmee wachten tot de consument de geleverde zaak – indien van toepassing – heeft geretourneerd.

Het zal ook voorkomen dat een consument gebruik maakt van zijn herroepingsrecht terwijl de handelaar al is begonnen is met het leveren van een dienst, gas of elektriciteit. Het zou dan onredelijk zijn als de consument voor deze dienst niet hoeft te betalen. In dat geval kan de handelaar een redelijke vergoeding van de consument vragen. Dat kan echter alléén:

  1. als op uitdrukkelijk verzoek van de consument de dienstverlening tijdens de herroepingstermijn is aangevangen; en
  2. de handelaar de consument erop heeft gewezen dat hij in dat geval redelijke kosten in rekening mag brengen bij ontbinding gedurende de herroepingstermijn.
Uitzonderingen

Artikel 6:230p BW voorziet in een aantal uitzonderingen op het herroepingsrecht, zoals

  • wanneer de consument specifiek verzoekt om dringende herstellingen en/of onderhoud, zoals een noodreparatie aan het dak van een woonhuis; of
  • wanneer digitale inhoud wordt geleverd die zich niet op een materiële drager bevindt (direct downloaden), voor zover de nakoming op verzoek van de consument al vooraf is begonnen en de consument heeft verklaard daarom afstand te doen van zijn herroepingsrecht.

In dat laatste geval is het dus zaak dat de leverancier van content die direct gedownload kan worden, ervoor zorgt dat de consument uitdrukkelijk verklaart het door hem gekochte digitale product direct te willen downloaden en dat hij afstand doet van zijn herroepingsrecht.

Aanvullende voorschriften e-commerce

Handelaren die hun producten online aanbieden door middel van een elektronisch bestelproces (zoals een webshop) moeten blijkens artikel 6:230v BW de volgende zaken op orde hebben:

  • vóór aanvang van het bestelproces moet duidelijk zijn of en zo ja, welke beperkingen gelden voor levering en welke betaalmiddelen worden aanvaard;
  • vóór de consument zijn bestelling definitief plaats moet de handelaar hem op een duidelijke en in het oog springende manier informeren met betrekking tot de aard en de kenmerken van de af te nemen zaak c.q. dienst, de totale prijs (inclusief belastingen) en – indien van toepassing – (minimum)duur, verlenging en opzegging van de overeenkomst;
  • het elektronisch bestelproces moet zo zijn ingericht dat de consument het aanbod van de handelaar niet kan aanvaarden dan nadat hem op niet voor misverstand vatbare wijze is uitgelegd dat zijn bestelling een betalingsverplichting inhoudt. In artikel 6:230v BW wordt aangegeven dat als definitieve bestelling geschiedt middel van een ‘knop’ (zoals een ‘akkoord’-knop in een webshop), het voldoende is om duidelijk en leesbaar bij of op die ‘knop’ de tekst “bestelling met betalingsverplichting” te plaatsen.
Aanvullende voorschriften telemarketing

Handelaren die klanten werven door middel van telemarketing zullen op grond van artikel 6:230v BW hun callcenteragenten moeten instrueren om aan het begin van het gesprek aan de consument de identiteit van de handelaar mee te delen namens wie zij bellen en aan te geven dat zij bellen met een commercieel doel. Gaat het om een overeenkomst tot het leveren van gas, elektriciteit of stadsverwarming, dan moet deze schriftelijk worden aangegaan.

(Online) veilingen?

Consumenten die een overeenkomst sluiten met een handelaar bij een openbare veiling, hebben geen herroepingsrecht. In de Memorie van Toelichting bij de wet  (op pagina 20) en in overweging 24 bij de richtlijn wordt toegelicht dat een internetveiling niet een openbare veiling is in de zin van het nieuwe consumentenrecht, tenzij de veiling tegelijkertijd in een fysieke omgeving plaatsvindt (de zogenaamde ‘hybride’ veiling) en de consument daarbij aanwezig is of de mogelijkheid daartoe heeft.

Conclusie

Het nieuwe consumentenrecht brengt met zich dat handelaren die consumenten bedienen, hun informatievoorziening en voorwaarden voor dienstverlening kritisch zullen moeten (laten) toetsen. Handelaren die actief zijn in e-commerce zullen hun elektronische bestelproces eveneens moeten nalopen en in overeenstemming met de wettelijke vereisten brengen. Ten slotte zal de handelaar erop bedacht moeten zijn dat de consument langer gerechtigd is om op de gemaakte afspraken terug te komen.

Klik hier voor de Richtlijn 2011/83/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad


Regels voor de franchisebranche…

Al enige tijd is er wetgeving voor de franchisebranche in de maak. Het concept – Wetsvoorstel “Wet Franchise” opgesteld door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het ministerie van Justitie en Veiligheid ligt vanaf 12 december 2018 ter…
24 januari 2019

Overkreditering? Hypotheekverstrekkers opgelet. Aansprakelijkheid ligt op de loer

Dat banken een zorgplicht in acht dienen te nemen bij het verstrekken en het beëindigen van financiering is sinds het arrest Rabobank/Aarding uit 2003 (voor de liefhebber: Hof Arnhem 18 februari 2003) veelvuldig herhaald in de (lagere) jurisprudentie. Het aardige…
02 januari 2019

Overschrijding van statutaire bevoegdheid door VvE: besluit tot bijdrage is nietig

Gerechtshof Amsterdam 18 september 2018, ECLI:NL:GHAMS:2018:3370 – Twee VvE’s in een winkelcentrum besluiten tot een bijdrage aan het in oude luister herstellen van een (gedempte) gracht. Deze gracht ligt op gemeentegrond. Eén van de eigenaars in een van de VvE’s…
01 november 2018

Aanmelden nieuwsbrief

Ja, ik hoor het graag als Van Riet iets publiceert